MULTICULTURELE IDENTITEITSVORMING
Immigratie, integratie en assimilatie zijn geen nieuwe verschijnselen in de menselijke geschiedenis. ‘Volksverhuizingen’, kruistochten, massale immigratie veroorzaakt door hongersnoden (Ierland) zijn maar een paar voorbeelden, die hele nieuwe culturen lieten ontstaan, samengesmolten of naast elkaar existerend. Onder vreedzame omstandigheden zijn multiculturele gemeenschappen erg productief en creatief en daarom ook meestal economisch erg succesvol. Ook hiervoor zijn voorbeelden uit de geschiedenis te noemen.
Vind immigratie op kleine schaal plaats, zo betekende integratie van immigranten de aanpassing aan de cultuur en de tradities van het migratieland, wat dan eigenlijk assimilatie inhoudt. Het verschil tussen ‘assimilatie’ en ‘integratie’ is hier dan het verschil tussen ‘aanpassen’ en ‘bijdragen’ of 'inbrengen'.
In de tijd van globalisering en mondialisering zullen de bewegingen van immigranten alleen nog maar toenemen en ook staat ‘onze wereldeconomie’ op wankele voeten, wat vaak gepaard gaat met immigratiegolven in alle richtingen. Hierbij is het van belang, dat de werkelijke betekenis van ‘integratie’ wordt toegepast, namelijk hier het in verband met elkaar brengen van verschillende levensbeschouwingen en wereldaanschouwingen en van daaruit tot iets nieuws, gemeenschappelijks komen, dat de bron kan vormen van een nieuwe identiteit als wereldburger in een multiculturele samenleving, die niet naast elkaar leeft, maar met elkaar. Hierbij vormen democratie en Mensenrechten het referentiekader. Zowel nationaliteit, religie, cultuur en traditie zijn ondergeschikt aan deze Universele Rechten van de Mens.
Doelgroep
Op de leeftijd tussen de 10-12 jaar begint bij kinderen een bewust reflectieproces die betrekking heeft tot het ‘bij een groep horen’ (nationaliteit, geslacht, religie, levensbeschouwing). Vooral op scholen met een hoog aantal van leerlingen met een immigratieachtergrond is een ‘nationale identiteit’ een belangrijk issue. Met onze benadering willen we dit proces van de identiteitsvorming ondersteunen, begeleidden en laten ervaren dat identiteitsconcepten individueel verschillen complex en dynamisch zijn. Het vergelijken van ideeën en identiteitsconcepten kan tot een reflecteerde en 'vrij' gekozen identiteit leidden. Als deze identiteit aan een positief zelfbeeld voldoet, zo is zelfrespect en respect voor de andere als voorwaarden gegeven, waarop een vreedzame en duurzame gemeenschap baseert, waar verschillen als verrijking en uitdaging worden ervaren en niet als bedreiging en reden tot uit- en afsluiting.
Doelstelling
Vanuit persoonlijke ervaringen en observaties in de praktijk van het basisonderwijs werden we er ons steeds bewuster van, dat kinderen met een migratieachtergrond (in de eerste, tweede en ondertussen al de derde generatie) onzeker kunnen zijn, waar zij nu eigenlijk bijhoren qua nationaliteit, religie of levensbeschouwing en cultuur. Tijdens hun identiteitsontwikkeling moeten zij veel meer ‘tegenstrijdigheden’ in hun leefomgeving (thuis, school, beroep, familie, vrienden, etc.) met elkaar integreren en soms existentiële keuzes maken bij het vinden en bevestigen van hun eigen identiteit, die verschillende culturele en spirituele/religieuze wortelen heeft.
Wij dachten na en ontwikkelden nieuwe vormen van ondersteuning voor deze moeilijke keuzes. De achtergrond van ons onderzoek was de vraag: Hoe kunnen wij kinderen helpen hun ‘herkomst’ te waarderen en tegelijkertijd keuzemogelijkheden bieden en vaardigheden aanleren om met de culturele en religieuze verschillen om te gaan en deze te integreren tijdens hun ontwikkeling, waardoor ze vorm kunnen geven aan hun eigen leven en identiteit, zodat ze zich thuis en gerespecteerd voelen, binnen een multiculturele samenleving.
Het ‘tussen de culturen leven’ kan een gevoel van diepe onzekerheid met zich me brengen over de eigen identiteit, vooral als deze culturen in tegenstellingen tot elkaar staan, die niet overbrugbaar schijnen. Een ‘geestelijk gezonde’ identiteitsontwikkeling komt in het gedrang. Een evenwichtige en positieve identiteitsontwikkeling vormt naar ons mening de basis en de motivatie om te participeren aan een multiculturele democratische samenleving.
